وضو - فقه شافعی

2- شستن صورت و آب بر آن جاری کردن. چون خداوند می فرماید:

(( فاغْسِلُواْ وُجُوهَکُمْ ) (سوره مائده/ 6).  

«(بهنگام وضو) صورتهایتان را بشوئید».

طول صورت عبارت است از فاصله بین قسمت بالایی پیشانی (رستنگاه مو) تا قسمت انتهای چانه، و عرض و پهنای آن ما بین دو نرمه گوشها است. واجب است همه صورت و موهای آن جز موهای عراضین (رخسار و بناگوش) شسته شود. اگر موی صورت کم پشت باشد واجب است ظاهر و باطن آن با پوست صورت شسته شود، و اگر موی صورت و ریش پرپشت باشد تنها شستن ظاهر آن واجب است. معیار و میزان خفیف و کم پشت بودن موی صورت آنست که پوست صورت از لابلای آن دیده شود.

3- شستن هر دو دست با مرفق و آرنجها. چون خداوند میگوید:

(öوَأَیْدِیَکُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ) (سوره مائده/ 6).

«و دستهایتان را تا آرنجها بشوئید».

حرف «إلی» در آیه به معنی «مع» است، یعنی دستها را با آرنجها بشوئید. همان گونه که در آیه (قَالَ مَنْ أَنصَارِی إِلَى اللّهِ) «إلی» به معنی «مع» است، یعنی چه کسی حاضر است که با خداوند مرا یاری کند. و سخن جابر (رضی الله عنه) نیز بر این دلالت می کند که گفت:

«رَأَیْتُ رَسُولَ اللهِ (صلی الله علیه و سلم) یُدِیرُ الْـمَاءَ عَلَى الْمِرْفَقِ». (رواه دار قطنی والبیهقی).

«من پیامبر (صلی الله علیه و سلم) را دیدم که در وضو آب را بر آرنجها می ریخت و آنها را می شست».

(دار قطنی و بیهقی آن را روایت کرده اند).

 و این دو شخص از جابر روایت کرده اند که او آب را روی آرنجها ریخت، و گفت:

«هذَا وُضُوءٌ لا یَقْبَلُ اللهُ الصَّلاةَ إِلَّا بِهِ».

«اینست وضویی که خداوند جز با آن نماز را نمی پذیرد».

مرفق (آرنج) مفصلی است بین ساعد و بازو. واجب است در شستن دستها و آرنجها آب به همه موها و پوست برسد، حتی اگر در زیر ناخنها چرک و کثافت باشد و مانع رسیدن آب به پوست گردد وضوی چنین شخصی صحیح نیست و نمازش باطل است.

4- مسح سر که بر اندک و بسیار آن صادق است. چون در حدیث مغیره آمده است:  «أَنَّ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و سلم) تَوَضَّأَ وَمَسَحَ بِناصِیتَهِ وَعَلی عَمامَتِهِ وَعَلیَ الْـخُفَّیِن».

«پیامبر (صلی الله علیه و سلم) وضو گرفت و بر پیشانیش و بر عمامه اش و بر خفین خود مسح کرد».

(مسلم آن را روایت کرده است).

اگر مسح همه سر فرض می بود، پیامبر (صلی الله علیه و سلم) به مسح پیشانی اکتفا نمی کرد، و چون اگر کسی بر پیشانی و فرق سر یتیم دست کشید صحیح است بگوئیم: او سر یتیم را مسح کرد.

5- شستن پاها تا قوزکها و با قوزکهای پا، چون خداوند می گوید:

(وَأَرْجُلَکُمْ إِلَى الْکَعْبَین)  (سوره مائده/ 6).

 «و پاهای تان را با قوزکهایتان (بشوئید)».

(إلی) در این آیه به معنی (مع) است، و مراد از کعبین دو استخوان برجسته بین ساق و قدم است. در حدیث صحیح آمده است که:

«فَغَسَل رِجْلَهُ الیُمْنی إِلیَ الکَعْبَینِ وَرِجْلَهُ الیُسری کَذَلِکَ».

«پیامبر (صلی الله علیه و سلم) پای راستش را همراه قوزکها سپس پای چپش را همراه قوزکها شست».

و به روایت از نعمان بن بشیر پیامبر (صلی الله علیه و سلم) گفت:

«أَقِیمُوا صُفُوفَکُمْ ثَلَاثًا وَاللّـَهِ لَتُقِیمُنَّ صُفُوفَکُمْ أَوْ لَیُخَالِفَنَّ اللّـَهُ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ قَالَ: فَرَأَیْت الرَّجُلَ یَلْزَقُ مَنْکِبَهُ بِمَنْکِبِ صَاحِبِهِ وَکَعْبَهُ بِکَعْبِهِ». (رواه البخاری وأبوداود).

«صفهای نمازتان را راست و درست کنید، سه بار گفتن. قسم بخداوند یا اینکه صف های تان را راست می سازید و یا اینکه خداوند در دلهای شما مخالفت می اندازد، پس دیدم مردمان ما چنان بهم می پیوستند که شانه به شانه و قوزک پای به قوزک پای همدیگر می چسپاندند». (بخاری و ابوداود آن را روایت کرده است).

6- مراعات ترتیب بین فرایض وضو به ترتیبی که گذشت. اگر بگوئیم که: (و) عطف برای ترتیب است، فرض بودن مراعات ترتیب از آیه وضو استفاده می شود، وإلا از فعل و رفتار پیامبر (صلی الله علیه و سلم) فرض بودن مراعات ترتیب را استفاده می کنیم. و همچنین از گفتارش نیز این را می فهمیم، چون از او (صلی الله علیه و سلم) نقل شده است که به صورت غیر مرتب وضو گرفته باشد و چون او (صلی الله علیه و سلم) بعد از آنکه به همین ترتیب وضو گرفت گفت:

«هَذَا وُضُوءُ لاَ یَقْبَلُ اللَّـهُ الصَّلاَةَ إِلاَّ بِهِ» (رواه البخاری).

«اینست وضوئی که خداوند نماز را نمی پذیرد جز با آن».

(بخاری آن را روایت کرده است).

 و چون پیامبر (صلی الله علیه و سلم) گفت:  «اِبدَؤُا بِمَا بَدَأَ اللهُ بِهِ». (رواه النسائی بإسناد صحیح).

«در وضو از اندامهائی شروع کنید که خداوند بدان شروع کرده است که با صورت آغاز کرده است».

(نسائی آن را با اسناد صحیح روایت کرده است).

به علاوه خداوند یک اندام مسح را که سر است بین اندامهای شستی ذکر کرده است و بین آنها فاصله انداخته است، و در سخن شیوای عرب فرق وجدائی متجانسین جز به خاطر فائده ای خاص صورت نمی گیرد، و این فائده خاص در این آیه وجوب مراعات ترتیب است، وگذشته از آن این آیه برای بیان وضوی واجب است.

 

  

منبع : فقه آسان شافعی

 

*** سنتهای وضو *** 

 

 

/ 0 نظر / 1004 بازدید